MOSFILM
Creatieve vereniging van schrijvers en cineasten
ANDREJ ROEBLJOV
Auteurs van het scenario:
Andrej MICHALKOV-KONTSJALOVSKIJ Andrej TARKOVSKIJ
Regisseur Andrej TARKOVSKIJ
Cameraleiding Vadim JOESOV
Kunstenaar J. TSJERNJAJEV
met assistentie van NOVODERJOZJKIN, S. VORONKOV
Componist Vjatsjeslav OVTSJINNIKOV
Geluid Inna ZELENTSJOVA
Ondertiteling Maria Lauffer
Andrej Roebljov... Anatolij SOLONITSYN
Kirill - Ivan LAPIKOV
Danïl Tsjornyj... Nikolaj GRINJKO
Feofan de Griek... Nikolaj SERGEJEV
Onnozel meisje - Irma RAUSCH Boriska - Nikolaj BOERLJAJEV
Grootvorst, Kleine vorst... Joerij NAZAROV
J. NIKOELIN, R. RYBKOV, N. GRABBE, M. KONONOV
C. KRYLOV, B. BEISJENALIJEV, B. MATYSIK
A. OBOECHOV, Volodja TITOV
ANDREJ ROEBLJOV eerste deel
Archip, geef de riem 'ns.
Hier, pak aan.
Doe hem n's omhoog !
Hier ! Als we 't maar redden.
Maak 't snel los.
- Archip ! Ik kom zo ! - Sneller, Jefim !
Hier ben ik, hier...
Zo meteen...
Oompje, snij 't touw n's door !
Steek 'n smeulend stuk hout in z'n smoel !
Ik vlieg al !
Jefim ! Waar ga je heen ?
Ik vlieg !
Archip ! Ik vlieg !
Hé, jullie ! Haal me maar in !
Hier, wat is dat ?
Archipoesjka !
DE POTSENMAKER Het jaar 1400.
In Moskou zijn er blijkbaar al genoeg schilders, ook zonder ons.
We vinden wel 'n klusje.
Natuurlijk. 't Is alleen jammer, dat...
Ja. Deze berk, bijvoorbeeld. 'k Liep 'r elke dag langs en zag 'm niet.
En je weet, dat je zo een niet meer tegenkomt.
Kijk daar 'n's eentje staan !
- Natuurlijk, 10 jaar. - Negen.
- Dat zeg jij - 9, maar ik zeg 10. - Welnee, ik zeg - 7, en jij - 9.
't Regent ! Laten we hierheen gaan !
Laten we gaan ! Worden we niet nat.
De potsenmakers gingen met 'n hele troep,
Deden zich tegoed aan mede en brandewijn.
Ze kwamen 'n heer tegen, 'n bojaar, 'n Kromme Tataar.
Ze begonnen liedjes te zingen, te prijzen, te troosten.
Bij de heer bojaar is alles gebakken en gekookt.
De bojaar heeft 'n mooie vrouw,
Ze wendt 'r hoofd af, maar niet voor iedereen.
Bojarinja, doe de deur open, de bojaar komt er aan.
En de bojaar komt er aan in volle vaart...
Jullie postenmakers zijn allemaal dieven en dronkelappen,
Ze geselen jullie van vrijdag tot Vrijdag.
Schurken en zwervers, jullie gaan nog 'n's kapot aan de brandewijn.
Ze zullen jullie allemaal binnenkort spietsen.
Hop ! Ze doen met hem-hop !
Lager dan 't naveltje, Hoger dan de knietjes.
Er was 'n's 'n heer met 'n baard.
Snel werd-ie lachend gladgeschoren.
Maar zonder baard kan je niet leven.
Met 'n baard kan je van iedere vrouw gedaan krijgen wat je wilt.
Maar de bojaar huilt, springt in 't rond als 'n vlo op eieren.
Zelfs 'n bok heeft 'n baard ! Ik ga maar snel naar huis !
Hij klopte op 't raam. En ?
Maar de bojarinja herkende 'm niet.
Ze zag 'n bloot smoelwerk
En ze kan 'm op geen enkele manier bij de baard nemen.
Hij kreeg 't tussen de ogen met 'n deegroller - en 't was gebeurd !
Blijf jij 'n's staan, doe rustig aan.
Schaamte en schande ! Trek 'n broek over z'n smoel.
Dat is toch wat een heer zonder baard !
En de bojaar sloeg op de vlucht. Ganzen komen 'm achterna !
Hij rende over de weg, als 'n manke, als 'n een been...
Hij kwam 'n pope tegen, en die dacht dat hij 'n vrouw was en... hatsiekadee !
Hij drukte zich tegen 'm aan, dook met hem de bosjes in.
Als je z'n broek uittrekt...
Of 't nou van de ene of van de andere kant bekijkt geen verschil !
Waar heb ik m'n smoel nou ?
't Onweert. 't Is beter nog te wachten.
Komen jullie maar verder.
Willen jullie misschien wat brandewijn ? Kijk 'n's, hoe nat ze zijn.
- Dank je, we drinken niet. - En raken geen vrouwen aan.
God gaf de pope, de duivel de potsenmaker.
Duikt mijn vrouw soms ook de bosjes in ?
Die van jou loopt voorop.
Jouw vrouw loopt toch voorop !
Zeg, kom jij 'n's hier !
- Waar ben je geweest ? - Buiten.
Zullen we gaan ?
Hoor je, Danila ! 't Regent niet meer. Laten we gaan.
Christus redde je, gastvrouwtje.
FEOFAN DE GRIEK Het jaar 1405
Laat me leven ! Ik ben onschuldig !
Misschien is-ie onschuldig ?
Die rotzakken hebben me belasterd !
Is er hier 'n levende ziel ?
- Ben je gekomen om te kijken ? - Ja, om te kijken.
Kijk maar. We gaan zo meteen vernissen.
Dus de Griek Feofan, dat ben jij ?
Ja. Wat sta je nou naar mij te kijken ? Daar moet je heen kijken.
En waar kom jij vandaan ?
Uit het Andronikov-klooster.
Dat ben jij zeker Andrej Roebljov.
Nee.
Ik heb anders gehoord, dat iedereen Roebljov prijst.
Hij is dan ook 'n meester.
Maar hier kan-ie nog niet aan tippen.
En de kleuren zijn allemaal zo zacht.
Hier ! Dit is gewoon...
Waarom prijs je niet meer ? Zeg 'n's.
Dat kan ik niet. Ik kan niets zinnigs zeggen.
Konstantin Kostetsjevskij heeft 't juist gezegd:
"Je dringt door in het wezen van ieder ding,
als je er de juiste naam voor gebruikt".
Maar Andrej... Ik zal 't 'm ook recht in z'n gezicht zeggen.
Hij is immers als 'n broer voor me.
Hij wordt geprezen dat is waar.
Hij brengt de verf dun aan, teder. Hij doet 't heel goed.
Alleen heeft hij daarbij geen...
Geen vrees, geen geloof !
Geloof, dat uit de diepte van de ziel komt.
En eenvoud.
Hoe zei Epifanij dat ook alweer over
de deugd van Sergi:
"Eenvoud zonder bontheid."
Want dat is het. Het is iets heiligs.
Eenvoud zonder bontheid.
Je kunt 't niet beter zeggen.
Jij bent 'n wijs man, zie ik !
Maar is dat wel goed ?
Misschien is 't beter in de duisternis van de onwetendheid
de stem van je hart te volgen ?
In veel wijsheid is veel droefenis.
Wie kennis vermeerdert... vermeerdert smart.
Prosjka ! Waar is de vernis ? Wie moet ik aan z'n oren trekken ?
Of is iedereen ervandoor ?
Ze zeggen, dat je snel schildert.
Ik kan niet anders, 't gaat me vervelen.
'n Keer had ik 'n hele week gezwoegd. Ik heb 't niet afgemaakt !
Heb je 't weggegooid ?
Waarom ? 'k Heb 't met zuurkool weggewreven.
't Is me allemaal gaan vervelen. Dat is 't !
Leerlingen in overvloed, maar er zit geen een goede bij.
Ze kunnen niet eens behoorlijk lezen.
Hoor 'n's, word een van m'n helpers.
Maak alsjeblieft geen grapjes.
Ik maak geen grapjes.
Ik heb niemand om in Moskou de Verkondigingkerk mee te beschilderen.
De steigers staan daar al. Snap je ?
Ik snap 't, maar dat kan ik niet aan.
Heb je wel 'n's geschilderd op natte ondergrond ?
Met zo'n verstand lukt 't jou wel !
Hier lopen zulke klunzen rond, en zelfs die laten ze op muren los.
Ik heb nee gezegd. En daarmee uit.
Nou, zoals je wilt...
Zorg dat je er geen spijt van krijgt. Ik ben haatdragend !
Of ik er nou wel of geen spijt van krijg, maar jij zondigt.
Komt er 'n straatarme monnik naar je,
en je vind 't leuk met hem over boeken te praten,
en dan besluitje hem uit de problemen te helpen...
Al ruim twee jaar raak ik geen boek meer aan.
En ik wil dat ook niet. Ik heb een andere weg.
- Ik zal gauw sterven. - Zoiets moet je niet zeggen.
Nee, werkelijk, ik zal gauw sterven. Al drie dagen achtereen is 'n engel
me in m'n slaap verschenen. "Kom met me mee, " zegt hij".
En ik zeg tegen hem: "Ik sterf gauw genoeg, zonder jou".
Misschien bedenk je dat maar ?
Goed. Maar ik wil alleen iets met je afspreken.
Wat wil je ? Geld ? leder de helft - is dat wat ?
Ik zal voor niets werken.
Maar alleen als je me zelf in het klooster komt ophalen.
En je vraagt zelf aan mij of ik met je wil werken als assistent
waar alle broeders en de bisschop bij zijn.
In aanwezigheid van alle broeders, van Andrej Roebljov.
Dan zal ik je dienen als 'n slaaf, als 'n hond,
tot m'n dood.
- En hoe heet jij eigenlijk ? - Kirill.
Rechtgelovige ! Waarheidslievende en christenen !
Hoe lang zullen jullie de snoodaard kwellen ?
Houden jullie daar snel mee op ?
Zelf begaan jullie ondenkbare zonden, maar oordelen dat 't 'n lieve lust is !
Jullie dragen geen kruis !
De vorst beveelt je in Moskou te verschijnen.
Om de Verkondigingkerk beschilderen
samen met Feofan de Griek.
Klopt 't, dat hij Andrej Roebljov is ?
Dat is Andrej Roebljov. En ik ben Kirill.
Feofan de Griek laat je zeggen, dat je naar Moskou komen moet.
Hij wil je zien.
Feofan bedank ik ook.
Zeg maar...
Nou... dat je komt.
M'n kop barst uit elkaar !
Breng haar hierheen.
Neem alle assistenten die je wilt.
Kom morgen maar.
Is er 'n smidse in de buurt ? Anders val ik weer naar beneden.
Achter de poort is 'n kapel, en achter de kapel is 'n smidse.
Vaarwel, mensen Gods !
Misschien gaan we vandaag, hé, Danila ?
We pakken alles snel in en gaan op weg.
Wie weet bedenkt Feofan zich anders wel.
- Ik ga niet. - Hoe bedoel je, ik ga niet ?
- Wat moet ik dan zonder jou ? - Je ziet maar.
En ik dacht dat we samen zouden gaan.
Waarom dacht voor mij ? Ik ben niet gevraagd te komen.
Ik kan niet zonder jou gaan.
Jawel ! Je hebt toegezegd te gaan en mij niet gevraagd.
Je bent snel akkoord gegaan. Feofan hoefde maar 'n vinger te verroeren.
Wees niet bedroefd.
Je bent de eerste niet, en je bent de laatste niet.
Ik heb 't druk genoeg zonder jou.
God zij dank !
Foma ! Aleksej ! Laten we gaan !
Pjotr ! Pak je spullen in. Je gaat gaat met me mee.
Maak u vrolijk, jonge mens, in uw jeugdigheid.
Dat uw hart de vreugde smaken in de dager uwer jeugd.
En volg de wegen van uw harten en wat uw ogen zien.
Weet alleen, dat voor dit alles
God u voor het gerecht roepen zal.
En gedenk uw schepper in de dagen van uw jeugd
zolang moeizame dagen en jaren nog niet gekomen zijn,
waarover u zult zeggen:
"Ik vind geen welgevallen aan ze !"
Zolang het zilveren kettinkje niet gebroken is,
en de gouden band niet verbroken is,
en de kruik bij de bron niet gebroken is,
en het rad niet neergevallen is over de bron,
En uw stof terugkeert in de aarde, waaruit het ook genomen was,
En uw geest terugkeert tot God, Die hem gegeven had.
"IJdelheid der ijdelheden, zegt prediker, alles is ijdelheid !"
Kirill ! Heb je vader Nikodim niet gezien ?
Waar is hij toch sinds vanochtend ?
Hij heeft m'n handschoenen genomen en is verdwenen.
Ik moet brandhout hakken en de houtblokken zijn ijskoud.
Wat brand jij nou 'n spaander ? 't Is allang ochtend.
Heb je m'n hond te eten gegeven ?
Had je me dat dan gevraagd ?
Wat nou ?
Ga maar...
Iets vergeten ?
Ik ben gekomen om afscheid te nemen.
We hebben toch al afscheid genomen ?
Ik kwam om afscheid te nemen, en...
Ik had 't ook zo zwaar genoeg.
En laat de duivel nou tweedracht tussen ons zaaien.
Zo kan ik niet weggaan, ik moet biechten.
Neem je me de biecht af ?
Ik kan niets, Danila.
Hoeveel jaar hebben we samen niet in een cel gezeten.
Behalve jou heb ik tenslotte niemand.
Ik kijk met jou ogen naar de wereld.
Ik luister met jou oren.
Met jou hart...
Ik ben blij voor je, sukkelaar die 'r bent.
Je moest 'n's weten, hoe blij ik ben.
Ga naar Moskou, schrijf me, en ik zal trots zijn.
De duivel had mij net ook verward.
Vergeef jij me ook.
Ik kom terug, Danila.
Waar ga je heen ? En de vespers dan ?
Die doen jullie wel zonder mij, en ik kan wel zonder jullie.
Wat heb je, Kirill ?
'k Heb er genoeg van. 'k Heb er genoeg van te liegen. Ik treed uit.
Waarom zijn we uit 't Drieëenheids- klooster weggegaan ?
Jullie zeggen niks ?
Omdat de broeders gewin boven hun geloof zijn gaan stellen.
En hier ? We dachten de Heer te dienen door geloof en werk,
en wat is er van gekomen ?
't Klooster lijkt wel 'n bazaar.
Wat heb jij, dienaar Gods, voor je monnikendom gegeven ? 20 zielen ?
En je liep de hele tijd achter de abt aan en pingelde.
Je hebt eeuwige gelukzaligheid weten te kopen voor jezelf
voor twee, misschien voor een uiterwaard.
Dat weten jullie zelf ook allemaal wel, alleen zwijgen jullie !
Jullie doen alsof jullie niets merken !
Misschien zou ik ook zwijgen en deze laagheid dulden,
als ik 't talent zou hebben,
al was 't nog zo weinig, om iconen te schilderen !
God heeft me dat talent niet gegeven- ere zij U, o Heer !
Ik ben gelukkig dat ik onbegaafd ben,
want ik ben alleen maar eerlijk en heb geen schuld voor God !
En ik wil jullie ook nog zeggen, broeders...
Wat zul je ons hier zeggen ? Iets wat wij niet weten ?
En weet jij eigenlijk wel, wat 'r gebeurt met mensen als jij ?
Maar ik...
Ga weg uit m'n ogen, addergebroed !
Je vindt je draai wel in de wereld ! Brutale vlerk !
Zien jullie nou wel...
Hoor 'n's, Kirill...
Er staat geschreven: "En Jezus ging de tempel Gods binnen,
en verjoeg al die, die kochten en verkochten in de tempel,
en wierp de tafel der wisselaars omver en de banken van hen, die
duiven verkochten en zei hen:
Mijn Huis zal een huis van gebed genoemd worden,
en gij hebt een rovershol ervan gemaakt."
HET LIJDEN VAN ANDREJ Het jaar 1406
Ik heb 3 jaar kwasten schoongemaakt voor Danïl, voordat-ie me 'n icoon
toevertrouwde. Niet verbeteren, maar alleen schoonmaken.
Vertrouw jij me ?
Je liegt immers de hele tijd !
Ik kwam gisteren, m'n soutane was plakkerig en kleefde helemaal.
- Waar was je geweest ? - Op de bijenhouderij.
En je zei, dat je naar 't Andronikov- klooster gegaan was.
Moet je 'n's kijken, hoe je 'r uitziet !
Maak 'm nat met iets, anders word je zo vet als 'n beer.
't Zal nu wel te laat zijn. 't Helpt niet meer.
Je kletst maar wat aan, broeder, zonder eind.
Ik denk dat je misschien een of andere ziekte gekregen hebt ?
Welke ziekte ?
Waarschijnlijk is er zo'n ziekte:
iemand liegt en kan er maar niet mee ophouden.
Kijk, Foma ! Kijk, zeg ik.
- Wat "kijk" ? - Laat maar, sufferd !
Ik begrijp niet, hoe ik je als leerling heb kunnen nemen !
Je hebt altijd wat. Zelf had je Feofan gezegd:
"Deze ziet wel 'n meter in de aarde en houdt van gevulde kool".
Je was toen 'n ander mens, je deed je best, je loog niet.
Weet je wat Feofan over jou gevulde kool heeft gezegd ?
"Dat is goed, gevulde kool."
Je houdt van 'n stevige hap.
Hoe je alleen daarna kunt schilderen - Daar kan ik niet bij.
Wat moet 'r in je opkomen, als 't rommelt in de buik ?
Dan hoor je ook alleen maar dat geluid.
Jij bent gelukkig, Foma, voor jou is alles gewoon en op orde.
Door 'n gebed alleen kan de ziel van 't zichtbare naar 't onzichtbare gaan.
Kijk 'n's ! Wat is dit ?
Je hebt dus toch besloten de apostelen links te laten staan ?
Foma, heb je lijm van 't vuur
Heb je de lijm van 't vuur gehaald ? gehaald ?
'n Mooie meneer, van gevulde kool houdt-ie !
Hij zou 'r op zaterdagen van langs moeten krijgen !
Waar heb je dit allemaal gezien,
als iedereen 't vege lijf redden wil ?
Die Moskouse vrouwen zouden hun haar als losgeld aan de Tataren geven.
Voor hen is 't beter zonder haar te lopen, dan gekweld te worden.
Wat heeft onbaatzuchtigheid daarmee te maken ?
Maar zo kan 't niet.
Zo is 't nou eenmaal, dat de vrouwen in Rusland vernederd, ongelukkig zijn.
Daar heb ik 't ook niet over...
Goed, zeg me 'n's eerlijk, is het volk onwetend of niet ?
'k Versta je niet !
Onwetend ! Maar wiens schuld is dat ?
Door z'n eigen domheid is 't ook onwetend !
Heb jij soms door je onwetendheid geen zonden ?
Ik heb ze ook. O Heer, vergeef me, verzoen me en breng me tot rust !
Spoedig is het Laatste Oordeel. We zullen allemaal branden als
kaarsen. Denk aan wat ik zeg, dan zullen er vreselijke dingen gebeuren !
Iedereen zal z'n eigen zonden afschuiven op de ander,
zal zich indekken tegenover de Almachtige.
Hoe jij met zulke gedachten kunt schilderen, begrijp ik niet.
Lof aanvaard je nog.
Ik had allang 't schima aangenomen en was voor altijd in 'n spelonk gaan
leven. Ik dien de Heer, niet de mensen.
Vandaag prijzen ze je om iets, en voor datzelfde schelden ze je morgen
uit; overmorgen zullen jou ook verge- ten. Alles zullen ze vergeten !
Alles is ijdelheid en vergankelijkheid !
Alle stommiteiten en laagheden heeft 't menselijk geslacht al begaan
en nu herhaalt 't ze alleen maar.
Alles blijft bij 't oude en alles draait maar door en door...
Als Jezus weer op aarde zou komen, zou Hij weer gekruisigd worden !
Als je alleen aan 't kwade denkt,
zul je tegenover God nooit gelukkig zijn.
Wat ?
Misschien moet je sommige dingen ook vergeten, maar toch niet alles.
Ik weet niet, hoe ik 't zeggen moet, ik kan 't niet.
Als je 't niet kunt, wees dan stil ! Luister naar mij !
Denk je dat je alleen in je eentje goed kunt doen ?
't Goede ! Denk aan 't Nieuwe Testament !
Jezus heeft ook in tempels mensen ver- zameld, leerde hen.
En later verzamelden ze zich om hem terecht te stellen !
"Kruisig Hem !" hebben ze geroepen.
En de discipelen ? Judas verkocht Hem, Petrus loochende Hem.
Ze liepen allemaal weg ! En dat waren de besten !
Ze hebben toch berouw betoond ?
Dat was later; begrijp je, toen was 't al te laat.
Natuurlijk, de mensen doen ook kwaad. Dit is bitter.
Hij verkocht Jezus Christus. En weet je nog, wie Hem kocht ?
Het volk.
Weer de farizeeërs en de schriftge- leerden.
'n Getuige hebben ze toch niet ge- vonden, hoe ze 't ook probeerden.
Wie zal Hem, 'n onschuldige, lasteren ?
Maar de farizeeërs zijn meesterbe- driegers, geleerd en geslepen.
Zij hadden ook leren lezen en schrijven,
om aan de macht te komen, ze maakten gebruik van z'n onwetendheid.
De mensen moeten er vaker aan her- innerd worden, dat ze mensen zijn,
dat de Russen een volk zijn, een aarde !
't Kwaad is overal.
Overal zijn liefhebbers te vinden die je willen verkopen voor 30 zilverlingen.
En de boer krijgt steeds nieuwe rampen over zich heen:
in de herfst kwamen de Tataren drie keer, dan honger, dan massasterfte...
en hij werkt maar door,
draagt deemoedig z'n kruis.
Wanhoopt niet, maar zwijgt en duldt.
Hij bidt alleen tot God, opdat Die hem genoeg kracht geeft.
Vergeeft de Allerhoogste hun onwetendheid niet ?
Je weet zelf, hoe dat gaat... er lukt iets niet,
of je bent moe, afgetobd en ineens...
ontmoet je iemands blik en 't is
alsof je ter communie geweest bent ineens is alles niet meer zo zwaar...
Zo is 't toch ?
Nou heb je 't net over Jezus gehad.
Misschien is Hij wel geboren en gekruisigd om God met de mensen
te verzoenen.
Jezus komt tenslotte voort uit God en is daarmee almachtig.
Als Hij is gestorven aan 't kruis, dan was dat zo voorbestemd.
Zijn kruisiging en dood zijn door God gewild.
En dat had geen haat moeten opwekken bij hen, die Hem kruisigde maar bij
hen, die Hem liefhad, als ze op dat ogenblik bij Hem waren.
Want ze hielden van Hem als mens.
En Zelf verliet Hij hen, naar Zijn eigen wil, nadat Hij onrechtvaar-
digheid en zelfs wreedheid had laten zien.
Begrijp je, wat je daar zegt ? Ze sturen je naar 't noorden om
icoontjes bij te schilderen voor 't zeggen van zulke dingen.
Hoezo, heb ik dan ongelijk ?
Jij zegt zelf altijd wat je denkt.
Waarom zou ik ook niet ? Ik ben geen monnik, ik ben vrij man.
FEESTDAG Het jaar 1408.
Sergej, geef hier !
Zo meteen ! Stoken jullie 't vuur vast op !
Foma, laten we brandhout gaan halen.
Pjotr heeft noch de Hemelvaart, noch
de Dmitrijev-kathedraal gezien.
Niks aan de hand, hij klimt wat over de steigers, zwaait wat met
'n kwastje en dan begrijpt-ie wel het hoe en waarom.
We redden 't niet de kathedraal te beschilderen voordat de kou invalt.
't Is al gauw juni.
Wat is er ?
Wacht 'n's. Hoor je 't ?
- 'n Nachtegaal. - En meer niet ?
Zie je 't ?
- Wat is dat ? - Kom, laten we gaan !
Er wordt getoverd.
Andrej ! Waar ga je naartoe ?
- Kom hier... - Wacht...
't Is alsof 'n zwarte adder zich verbergt.
Je moet die God welgevallige toch kennen.
Laat me los !
Morgenochtend vroeg laten we je ook los. Alleen hangen we
'r wat stenen aan, zodatje makkelijker terug kunt zwemmen.
Er zal vuur uit de hemel komen en jullie allemaal verbranden !
't Laatste Oordeel duurt nog wel even !
We zullen je nu mooi ophangen aan dit kruis.
Net als Jezus Christus.
Dat menen jullie toch niet !
Mensen, dat mogen jullie me niet aandoen, dat is 'n zonde !
Hang me dan tenminste op met m'n voeten naar boven ! Broeders !
Laat 'm maar 'n tijdje hangen.
Laat 'm zo maar overnachten, als-ie niet opvaart.
Hij heeft geen keus.
Waarom vroeg je met je hoofd naar beneden te worden opgehangen ?
Dat zou helemaal slecht zijn.
En waarom schold je op ons ? Dreigde je ons met vuur te verbranden.
't Is 'n zonde zo naakt te lopen en van alles uit te halen.
Vannacht is 't zo'n nacht, dat iedereen elkaar moet beminnen.
Is liefhebben dan 'n zonde ?
Wat voor liefde is dat, wanneer ik vastgebonden wordt.
Misschien stuur je wel wachters of monniken.
Jullie zullen je geloof met geweld opdringen.
Denk je dat 't makkelijk is zo in angst te leven ?
Er is angst omdat er of helemaal geen liefde is, of ze is
beschamend, dierlijk, zielloos.
Liefde moet broederlijk zijn.
Is 't niet allemaal hetzelfde ? Liefde, bedoel ik.
Maak me maar los.
Waar was je ?
Waar was je nou ?
't Bos is hier heel dicht. Helemaal aan flarden gescheurd.
De mensen hier zijn er aan gewend.
De mensen doen immers alles uit gewoonte.
Oude mensen hoeven waarschijnlijk helemaal niet te denken.
Bij hen verloopt de dag vanaf 't begin volgens 'n vast schema.
Misschien vinden ze dat wel prettig:
't duurt maar van de ochtend tot de avond, zonder einde.
Ach kijk toch 's, op wie je lijkt.
Overal schrammen en blauwe plekken.
Zul je je niet schamen voor je leerlingen ?
- Kon je niet wat eerder komen ? - Dat ging niet.
Jouw zonde is je geweten, je gebeden.
Grijp haar ! Houd haar vast !
- Houd hem vast ! - Houd haar vast !
Ren, Martha !
Wat is dat nou ? Kunnen met z'n drieën die stinkende kerel niet aan ?
Waarom doen je dat met hen ? Waarom ?
Ze geloven niet in de ene God. Vervloekte heidenen !
Niet kijken, Sergej. Je moet daar niet naar kijken !
En wij zullen gewoon verder leven.
Ga maar, zonder grapjes.
Help, Fjodor !
Wat is dit nou, mannen ?
Kunnen jullie 'n vrouw niet de baas worden ?
Waar ga je heen ? Je verdrinkt je in een keer !
Martha ! Zwem !
HET LAATSTE OORDEEL Het jaar 1408.
- Foma ! - Wat is 'r ?
Kan ik even snel wat zwemmen ?
- Geen enkele reden voor ! - 't Is warm.
't Is helemaal niet warm. Klets niet.
Laat 'm toch zwemmen.
Hij doet niets liever dan in 't water zitten. Hij denkt maar, dat 't warm is !
Ik heb 't eerst gezegd, dat 't warm was, en niet Sergej.
Hou op ! Genoeg ! Wil je zwemmen ? Ga maar !
Vooruit, ga maar ! Wat zitje nou ? Ga maar !
- Waar is Andrej ? - Is 'r niet.
Er is iets gebeurd... Iets zo...
Alleen...
Ik ga bij onze bisschop langs, en daar is kabaal en geschreeuw,
De bisschop rent in z'n onderhemd, helemaal rood in z'n gezicht.
"Mijn geduld is op, " zegt-ie, "Genoeg !"
Dat zei hij over ons.
"Al twee maanden is alles voorbereid,
en 'r is nog niets klaar, en ze doen geen bliksem.
Zo veel geld gevraagd, en ze voeren niks uit, 'r is niets af."
- Hebben jullie echt veel gevraagd ? - Ach, welnee !
"Mij maakt 't niet uit, " zegt-ie.
"Danïl Tsjornyj, Andrej Roebljov ! Om 't even !"
"Wat is dit ?" zegt-ie. En toen trok-ie zo'n gezicht.
"Wat is 't punt ?" zegt-ie, "Wie is Roeblov voor mij ? Andrej ?"
"Als de kathedraal tegen 't najaar," zegt-ie, "maar beschilderd is !"
Hij heeft 'n bode met 'n klacht naar de grootvorst gestuurd.
Hij heeft 'n bode naar de grootvorst gestuurd. Als je dat maar weet.
Hoezo, zijn jullie... dan nog niet... begonnen ?
Weet je wat, jullie... Jullie moeten, anders, weet je...
- Waar is Andrej ? - Die is weer ergens heen gegaan.
Misschien beginnen jullie zonder hem ? Begin maar zonder hem.
Meen je dat werkelijk ? Jullie zijn met zoveel.
Als hij nog niet besloten heeft... Jullie zijn met zoveel !
Twee weten toch meer dan een...
Andrej, Andrej toch !
'r Is al 'n bode naar de vorst gegaan met 'n klacht.
Is 't nou ja of nee ?
Ja of nee.
In Moskou was toch alles afgesproken ?
Alles was toch tot in de details doorgepraat...
De grootvorst heeft zelf gezegd, dat 't goed was.
Wat is er dan nog onduidelijk voor jou ?
Gaan we soms twee maanden ruziën tot we er hees van worden ?
Misschien word ik oud, heb ik 't niet allemaal meer op 'n rijtje.
"Het Laatste Oordeel." Pak aan en schilder.
't Is om 't werk te weigeren, werkelijk waar.
Misschien moeten we 'r inderdaad van afzien ? We gaan terug en dat is 't.
Hoe kan ik de mensen dan nog in de ogen kijken ? Ik zal me doodschamen.
Wat voor 'n tijd verliezen we ! 't Is nu nog warm en droog.
We hadden allang de koepels kunnen doen. En de pilaren ook.
En hoe kan je ze verdelen ? Welluidend, mooi.
En de zondaars, kokend in teer, zou je zo kunnen schilderen...
dat je 'r kippenvel van krijgt.
Ik heb zo'n duivel bedacht... Rook uit z'n neus, uit z'n ogen...
't Gaat niet om de rook !
- Waarom dan wel ? - Weet ik niet !
- Waarom wend je je blik af ? - Ik kan 't niet !
Ik kan dit niet schilderen. 't Staat me tegen. Begrijp je ?
Ik wil de mensen niet bang maken. Begrijp 't toch, Danila.
Kom tot bezinning ! Daar is 't ook het "Laatste Oordeel" voor.
Ik heb 't immers niet bedacht.
Ik kan 't niet !
Waarom hield je dan in Moskou je mond dicht ?
Dan had je er niet aan moeten beginnen.
Hier klopt iets niet.
't Zij zo ! Ik heb blijkbaar geen zuiverheid in mezelf kunnen aankweken.
Ik ga weg van jullie. Zulk werk is niets voor mij.
Bedankt voor de zorg, voor de oorvijgen.
Ik heb een en ander geleerd en klaar ! Ik ga werken.
Ze hebben me gevraagd de kerk in 't Pafnoetjev-klooster te beschilderen.
't Is niet veel, maar 't is tenminste iets !
Ik ga het "Laatste Oordeel" schilderen.
Wie doet met me mee ?
Goed, blijven jullie maar. Krijg er later alleen geen spijt van !
Al ware het, dat ik met de tong der mensen en der engelen sprak, maar
had de liefde niet, ik ware schallend koper of een rinkelende
cimbaal. Al ware het, dat ik profe- tische gaven had, en alle geheimenis-
sen en alles wat te weten is, wist, en ik al het geloof had, zodat ik
bergen verzette, maar ik had de liefde niet, ik ware niets.
Al ware het, dat ik al wat ik heb tot spijs uitdeelde, en al ware het,
dat ik mijn lichaam gaf om te worden verbrand, maar had de liefde niet,
het baatte mij niets. De liefde is lankmoedig, de liefde is
goedertieren, zij is niet afgunstig, de liefde praalt niet,
zij is niet opgeblazen, zij kwetst niemands gevoel,
zij zoekt zichzelf niet, zij wordt niet verbitterd,
zij rekent het kwade niet toe.
Zij is niet blijde over ongerechtigheid,
maar zij is blijde met de waarheid.
Alles bedekt zij, alles gelooft zij,
alles hoopt zij, alles verdraagt zij.
De liefde vergaat nimmermeer;
maar profetieën, zij zullen afgedaan hebben;
tongen, zij zullen verstommen; kennis, zij zal afgedaan hebben.
Want onvolkomen is ons kennen...
Is dat nou goed, vorstin ?
't Is zonde om melk te morsen. Wat zijn dat voor streken !
En waarom is 't 'n zonde ?
Daarom. Wrijf me droog.
Hij droogt wel op.
Ga met me wandelen naar 't riviertje.
Laat gaan, Stepan ! Laat gaan, anders stuur ik je naar de paardenstal !
En, vind je 't leuk ?
't Kan niet beter. Licht, mooi.
Licht...
Draag haar van hier, ze is te veel verwend.
Wees niet schuchter, niemand bouwt betere huizen voor je dan wij.
Wordt 't zo beschilderd ? En 't houtsnijwerk ?
Alleen Mitjaj kan dat zo doen. Hij doet alles zonder schetsen.
't Is alsof 'n vogel zingt. Kijk 'n's !
Misschien kan 't natuurlijk als 'n vogel zijn.
Ik kan ook op stro slapen, maar jij bent de grootvorst.
Vind je 't niet mooi ?
Alles moet worden overgeschilderd. En de muren, en het plafond.
Alleen wat fellere en sterkere kleuren.
Ik zit al 40 jaar in dit vak. 't Gaat er niet om, wat we kunnen,
maar om met onze kennis de vorst tot eer te strekken.
We gaan niets overdoen.
We moeten nu gaan. We hebben al ander werk aangenomen.
Ze wachten al op ons in Zvenigorod.
Waar ?
Nou, naar je broer, ze hebben daar al stenen geleverd.
Goede steen. Witter, dan deze hier.
Toen je broer met Pasen kwam, toen hebben we afgesproken.
"Doe wat jullie willen, " zegt-ie, "op 't geld kijk ik niet.
Zet alleen de allermooiste huizen neer."
Als we naar Zvenigorod moeten, gaan we naar Zvenigorod !
Toen ik naar de vorst keek, was hij helemaal lijkbleek.
Wanneer zei ik dat over Zvenigorod ?
Toen werd-ie helemaal koud van binnen.
Hij is alsmaar bang, dan zijn broer hem zal overtreffen.
- Wie heeft dat gesneden ? - Ik...
Waarom heb je 't niet in de muur gestopt ?
Het is niet gelukt.
- Mooie meneer. - Alles brokkelt af.
Ik had de vorst gezegd, dat hij op de stenen niet moest beknibbelen.
Hij zal 't nu wel naar vinden, dat hij 't van Zvenigorod te weten
gekomen is. Hé, sneller !
Waar is Stefan ?
Waar is Stefan heen gereden ?
Hij schijnt naar Zvenigorod te zijn gegaan.
Nou, goed dan.
Ze heeft 'r handen vies gemaakt.
Voor de jongste broer hebben we geen slechtere huizen gebouwd dan deze.
- De stenen zijn daar toch beter ? - Ja, beter.
- Kijk 'n's ! 'n Luitenant ! - Wat wil-ie toch ?
Wacht 'n's even, luitenant !
Ach jij, Kozjol ! Help 'm. In de struiken.
Waar is m'n zweep toch ?
- Mikola ! - Mitjaj !
Heeft iemand mijn zweep gezien ?
Verduiveld ! Ben ik m'n zweep kwijtgeraakt.
Hé, Kozjol ! Heb je m'n zweep gezien ?
Sergej. Heb eerbied voor de Schrift.
- Vanaf welke plek ? - Van welk plek je maar wilt.
Ik prijs u, broeders, dat u zich alles wat ik gezegd heb herinnert
en u zich aan de overlevering houdt die ik u gegeven heb.
Ik wil, dat u weet,
dat ieder man Christus als hoofd heeft, dat de vrouw
de man als hoofd heeft, en dat Christus God als hoofd heeft.
Iedere man, die bidt met een bedekt hoofd, brengt schande over
zijn hoofd.
Iedere vrouw nu, die bidt met een onbedekt hoofd,
brengt schande over haar hoofd.
Want dat is hetzelfde als kaalgeschoren zijn.
Want als een vrouw zich niet wil be- dekken, laat ze zich kaalscheren.
En als een vrouw zich schaamt om ge- schoren te zien, laat ze zich bedekken.
Aldus moet de man zijn hoofd niet bedekken,
want hij is het beeld en de roem van God,
en de vrouw is de roem van de man.
De man komt niet van de vrouw, maar de vrouw van de man.
Niet de man is geschapen voor de vrouw, maar de vrouw voor de man.
Daarom moet de vrouw op haar hoofd een teken van macht hebben
voor de engelen.
Overigens, noch een man zonder vrouw, noch een vrouw zonder man, want...
Lees verder.
Want zoals de vrouw van de man is,
zo is ook de man door de vrouw... zij zijn toch uit God.
Overlegt u zelve, betaamt het een vrouw
tot God te bidden met een onbedekt hoofd ?
Leert de natuur zelf u niet, dat
indien een man haar laat groeien, hem dit niet tot eer is.
Maar als een vrouw haar laat groeien, is het een eer voor haar,
omdat haar gegeven is...
Waarom ben je nou opgehouden ? Lezen !
... het een eer is voor haar, omdat haar haar gegeven is in plaats van...
Danila ! Hoor je. Danila !
'n Feestdag ! 'n Feestdag, Danila ! En jullie zeggen...
Wat voor zondaars zijn ze nou ?
Wat voor zondares is ze nou, als ze zelfs geen hoofddoek draagt ?
Mooie zondares !
Goed, laat maar. Laat de dienaresse Gods tot berouw komen.